Việt Nam-Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu
Ngày 18/3/2026, tại Hà Nội, Bộ Tài chính phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) – Văn phòng Việt Nam tổ chức hội thảo với chủ đề: “Khoản vay Chính sách phát triển cho Chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu Tăng trưởng xanh và Thích ứng với biến đổi khí hậu” (Khoản vay chương trình), với tổng trị giá 50 tỷ Yên (tương đương khoảng 8.350 tỷ đồng, khoảng 320 triệu USD).
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương Việt Nam mong muốn các đối tác nước ngoài,
trong đó có Nhật Bản tiếp tục đồng hành, hợp tác và hỗ trợ Việt Nam thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đồng chủ trì Hội thảo. Cùng tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan của Việt Nam, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản và Việt Nam.
Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong chuyển đổi xanh
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh, sự kiện được tổ chức trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trong đó hợp tác kinh tế là trụ cột quan trọng, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng gia tăng về biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên, việc thúc đẩy tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi quốc gia. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, với tần suất và cường độ thiên tai ngày càng gia tăng, gây thiệt hại lớn về kinh tế – xã hội và đời sống người dân.
Trước những thách thức đó, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, trung hòa các-bon và đóng góp vào nỗ lực toàn cầu hạn chế gia tăng nhiệt độ. Đồng thời, tại Hội nghị COP26, Thủ tướng Chính phủ đã cam kết đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu này, nhu cầu về nguồn lực tài chính là rất lớn. Theo ước tính, tổng nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải đến năm 2030 lên tới khoảng 68,75 tỷ USD, trong đó nguồn lực trong nước chỉ đáp ứng khoảng 36%, phần còn lại cần sự hỗ trợ từ quốc tế. Trong bối cảnh đó, Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các đối tác, đặc biệt là Nhật Bản, không chỉ về tài chính mà còn về công nghệ, kinh nghiệm và nguồn nhân lực.
Quang cảnh hội thảo
Khoản vay 50 tỷ Yên – bước tiến của “ODA thế hệ mới”
Trên cơ sở nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, Bộ Tài chính đã phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản và JICA xây dựng Chương trình hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh với trị giá 50 tỷ Yên. Đây là khoản vay chương trình có ý nghĩa quan trọng, nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện các chính sách về tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Công hàm trao đổi cho khoản vay dự kiến ký kết trong tháng 3/2026. Đây là kết quả cụ thể hóa cam kết của lãnh đạo hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong hợp tác ODA.
Khoản vay chương trình này được đánh giá là mô hình “ODA thế hệ mới”, với quy trình chuẩn bị tinh gọn, thời gian triển khai nhanh, thủ tục linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả thông qua việc gắn kết chặt chẽ với các chính sách cải cách. Bên cạnh việc cung cấp nguồn lực tài chính, chương trình còn hướng tới tạo ra tác động lan tỏa, thúc đẩy huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân và các thị trường tài chính xanh.
Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki khẳng định cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Nhật Bản
trong việc hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu về tăng trưởng xanh
Phát biểu tại Hội thảo, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki khẳng định khoản vay trị giá 50 tỷ Yên thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Nhật Bản trong việc hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu về tăng trưởng xanh và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), đồng thời nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai.
Đại sứ nhấn mạnh, đây không chỉ là một công cụ tài chính mà còn là sáng kiến mang tính đột phá, kết hợp giữa hỗ trợ chính sách và thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu vệ tinh… trong các dự án cụ thể. Qua đó, chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo – một trong những trụ cột hợp tác mới giữa hai nước.
Tại Hội thảo, Ông Dương Hùng Cường – Phó Cục trưởng Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) cho biết Việt Nam đang tích cực triển khai các cam kết về chuyển đổi xanh, với trọng tâm là Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh.
Khung ma trận chính sách của Chương trình đã được xây dựng với 25 hành động cụ thể, tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là hoàn thiện cơ chế tài chính – đầu tư nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh, bao gồm các chính sách về thuế, đầu tư công, tín dụng xanh và phát triển thị trường các-bon, trái phiếu xanh. Thứ hai là xây dựng và triển khai các chính sách thực hiện cam kết NDC, với trọng tâm là hoàn thiện khung pháp lý về thị trường các-bon, chuyển dịch năng lượng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Thứ ba là tăng cường các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao khả năng chống chịu và phục hồi sau thiên tai.
Đại diện Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại cũng nhấn mạnh, hệ thống chính sách về chuyển đổi xanh của Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện theo hướng toàn diện, tuy nhiên cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và đối tác quốc tế, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát, đánh giá chính sách.
Đại diện Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) và các đại biểu phía Việt Nam phát biểu tại Hội thảo
Doanh nghiệp Nhật Bản đồng hành triển khai giải pháp công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi xanh tại Việt Nam
Tại Hội thảo, đại diện các doanh nghiệp Nhật Bản đã có nhiều ý kiến phát biểu, tập trung nhấn mạnh tính thực tiễn, khả thi và hiệu quả của các giải pháp công nghệ trong quá trình triển khai chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cho biết, với kinh nghiệm triển khai tại nhiều quốc gia, cách tiếp cận của Nhật Bản không chỉ dừng ở việc cung cấp công nghệ mà còn đồng hành xuyên suốt từ khâu thiết kế, thử nghiệm đến vận hành thực tế.
Các doanh nghiệp đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc “tối ưu trên nền tảng sẵn có”, theo đó các giải pháp được thiết kế để tận dụng tối đa hạ tầng hiện hữu của Việt Nam, giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu và rút ngắn thời gian triển khai. Đồng thời, yếu tố đo lường và minh bạch dữ liệu được coi là nền tảng, nhằm cung cấp bằng chứng định lượng rõ ràng, phục vụ công tác xây dựng và hoàn thiện chính sách.
Trong lĩnh vực nông nghiệp và tín chỉ các-bon, doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển các mô hình canh tác giảm phát thải, đồng thời kiến nghị sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt là các phương pháp luận liên quan đến cơ chế tín chỉ các-bon, để tạo điều kiện triển khai các dự án quy mô lớn.
Ở lĩnh vực hạ tầng và phòng chống thiên tai, các doanh nghiệp nhấn mạnh vai trò của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và hệ thống quan trắc hiện đại trong việc nâng cao năng lực dự báo và giảm thiểu rủi ro. Các giải pháp được đề xuất đều hướng tới mục tiêu hỗ trợ cơ quan quản lý ra quyết định nhanh chóng, chính xác, từ đó giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.
Đại diện JICA tại Hà Nội và các doanh nghiệp phía Nhật Bản phát biểu tại Hội thảo
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với các đối tác Việt Nam thông qua các dự án cụ thể, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Theo các doanh nghiệp, sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và khu vực tư nhân, cùng với sự hỗ trợ về chính sách từ Chính phủ, sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm thành công của quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam.Đại diện các cơ quan Việt Nam đánh giá cao vai trò của khoản vay ODA thế hệ mới trong việc thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời đề nghị phía Nhật Bản tăng cường hỗ trợ về công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.
Phát biểu kết luận Hội thảo, đại diện Cục quản lý nợ và kinh tế đối ngoại (Bộ Tài chính) khẳng định khoản vay chương trình 50 tỷ Yên sẽ là nguồn lực quan trọng hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội bền vững và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu tăng trưởng cao, nguồn vốn ODA thế hệ mới được kỳ vọng đóng vai trò “vốn mồi”, thúc đẩy huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân và quốc tế.
Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Hội thảo cũng thống nhất tăng cường phối hợp giữa các cơ quan Chính phủ Việt Nam và các đối tác Nhật Bản trong quá trình triển khai chương trình, nhằm bảo đảm hiệu quả, minh bạch và tạo tác động lan tỏa.
Với sự đồng hành chặt chẽ của Chính phủ Nhật Bản, JICA và cộng đồng doanh nghiệp hai nước, chương trình được kỳ vọng sẽ trở thành bước khởi đầu quan trọng, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
NT
Theo CỔNG THÔNG TIN BTC
https://www.mof.gov.vn/tin-tuc-tai-chinh/tin-tuc-su-kien-8/viet-nam-nhat-ban-day-manh-hop-tac-trong-linh-vuc-tang-truong-xanh-va-thich-ung-voi-bien-doi-khi-hau
